DYPLOMACJA I MOGIŁY. POLSKA DYPLOMACJA WOBEC PROBLEMU MIEJSC PAMI ĘСІ NARODOWEJ WE WSPÓŁCZESNYCH RELAGJACH Z UKRAINĄ
DOI:
https://doi.org/10.33402/up.2026-21-08Ключові слова:
polska dyplomacja, relacje polsko-ukraińskie, polityka wschodnia, rzeź wołyńska, pamięć historyczna, pojednanie narodowe, dyplomacja historycznaАнотація
W artykule emerytowanego dyplomaty, związanego z MSZ RP w ciągu ostatnich trzech dekad, przeprowadzono ocenę wydarzeń na Wołyniu w 1943 roku jako jednego z najtrudniejszych współczesnych zagadnień w polskiej polityce wschodniej i relacjach z Ukrainą. Autor jest absolwentem magisterskich studiów filozoficznych na Uniwersytecie Warszawskim (1981). Karierę dyplomatyczną rozpoczął w 1991 roku w Białorusi. W MSZ RP w latach 1997–2001 r. zajmował się problematyką państw Europy Wschodniej, jako dyrektor Departamentu Europy Wschodniej. W maju 2001 roku został mianowany ambasadorem RP w Kijowie, gdzie pełnił misję do 2005 roku. Po powrocie do centrali MSZ rozszerza swoje kompetencje w zakresie dyplomacji wielostronnej, w latach 2006–2008 jako zastępca dyrektora Departamentu Polityki Bezpieczeństwa, oraz jako dyrektor Departamentu Współpracy Rozwojowej w latach 2008–2010. Ambasador RP w Kenii (2012–2015) i w NATO (2017–2019). Podsekretarz stanu w MSZ ds. bezpieczeństwa oraz polityki wschodniej i europejskiej (2016–2017). Autor publikacji na temat Białorusinów i Ukraińców w Polsce oraz polityki zagranicznej RP. W 2008 roku opublikował książkę «Projekt Ukraina». W artykule zaprezentowano analizę starania dyplomacji w dziedzinie polskiej pamięci historycznej na przykładzie jednego z najtrudniejszych jej zagadnień w naszej polityce wschodniej i relacjach z Ukrainą – rzezi wołyńskiej. To zagadnienie jest przedmiotem zainteresowania nie tylko dla historyków, lecz także dla dyplomacji. Metoda dyplomacji zawiera sposoby radzenia sobie narodów z historią w ich zewnętrznych relacjach, szczególnie takich, gdy narodowe pojednanie uważa się za strategiczny cel dwustronnych relacji. Polska i ukraińska dyplomacje mają, po 20 latach impasu, szansę zakończenia konfliktu wokół nieupamiętnienia ofiar rzezi wołyńskiej sprzed 80 lat.
Посилання
Барановський, В. (2003). (ред.). 60 років Волинської трагедії. Матеріали форуму українських і польських експертів та журналістів «Події на Волині: як жити з цим тягарем?», м. Острог, 11–12 квітня 2003 р. Київ.
Babaiev, B. (2025). Romania to open NATO’s second-largest logistics hub to boost arms flow to Ukraine. RBK-Ukraine. https://newsukraine.rbc.ua/news/
romania-to-open-nato-s-second-largest-logistics-1766334752.
Berdychowska, B. (2013–2014). Polacy wobec tragedii wołyńskiej. Biuletyn Ukrainoznawczy, 16/17, 49–77.
Bilewicz, M. (2025). Traumaland. Kraków: Wydawnictwo WAM, 126.
Boriak, O (2021). Życiodajność pogrzebowej obrzędowości. Lokalna Historia, 10, 37.
Bratkiewicz, J. (2020). Euroazjatyzm na wspak. Warszawa: Universitas, 629.
Disinfo: Poland plans to impose control on Ukraine’s agriculture and other sectors of economy. (2022). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/
poland-plans-to-impose-control-on-ukraines-agriculture-and-other-sectors-of-economy/
Disinfo: EU citizens demand to stop supporting Ukraine. (2022). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/eu-citizens-demand-tostop-supporting-ukraine
Disinfo: The process of transferring the territory of Ukraine to Poland has begun. (2022). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/the-process-of-transferring-the-territory-of-ukraine-to-poland-has-begun/
Disinfo: The West will continue to give money and weapons to Ukraine as long as Kyiv does not seek a diplomatic solution to the war. (2022). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/the-west-will-continue-to-give-money-and-weapons-to-ukraine-as-long-as-kyiv-does-not-seek-adiplomatic-
solution-to-the-war/
Disinfo: Poland demands the transfer of lands in exchange for helping Ukraine. (2023). EUvsDisinfo.https://euvsdisinfo.eu/report/poland-demands-the-transfer-of-lands-in-exchange-for-helping-ukraine/
Disinfo: Poland plans to devour Western Ukraine like a wolf inviting a sheep for dinner. (2023).
EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/poland-plans-to-devour-western-ukraine-like-a-wolfinviting-a-sheep-for-dinner/
Disinfo: Poland plans to swallow Ukraine. (2023). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/poland-plans-to-swallow-ukraine
Disinfo: The Ukrainian neo-Nazi refugees are bringing venereal diseases to Europe (2023).
EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/the-ukrainian-neo-nazi-refugees-are-bringing-venerealdiseases-to-europe
Disinfo: Zelenskyy is replacing Ukrainians with settlers from Poland. (2023). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/ua/report/zelenskyy-is-replacing-ukrainians-with-settlers-from-poland
Disinfo: A flood victim got pneumonia because the Polish government prioritises Ukrainians. (2024). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/a-flood-victim-got-pneumonia-because-the-polishgovernment-prioritises-ukrainians/
Disinfo: Ukraine will blame Poland for its defeat in the East. (2024). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/ukraine-will-accuse-poland-of-its-defeat-in-the-east
Disinfo: Donald Tusk came to Kyiv to warn Zelensky not to think about any peace treaty. (2024). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/ua/report/
the-west-wrote-zelenskyys-peace-plan-and-thats-why-they-defend-it/
Disinfo: Poland wants to return the „Eastern Borderlands”. (2024). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/poland-wants-to-return-the-eastern-borderlands/
Disinfo: Poland will demand territorial concessions from Ukraine in exchange for military aid. (2025). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/
poland-will-demand-territorial-concessions-from-ukraine-in-exchange-for-military-aid/
Expose Ministra SZ Radosława Sikorskiego. (2008, 7 maja). https://www.youtube.com/watch?v=qgIOElBzhiA
Harasymiw, B. (2019). Udovenko Hennadii. Internet Encyclopedia of Ukraine. https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CD% 5CUdovenkoHennadii.hm
Homer. (1930). Iliada. Kraków: Wydawnictwo Fundacja Nowoczesna Polska. Wolne Lektury, 2.
Kaczorowska, K. (2024). Wybory nie do przecenienia. Jak Polska wracała do Europy (nawet jeżeli z niej nie wyszła). Więź. https://wiez.pl/2024/10/05/
wybory-nie-do-przecenienia-jak-polska-wracala-do-europy-nawet-jezeli-z-niej-nie-wyszla/
Kazimierczuk, A. (2025). Prace ekshumacyjne na Ukrainie. Ministra kultury: «Nie ma żadnych blokad». Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/polityka/
art43518961-prace-ekshumacyjne-na-ukrainie-ministra-kultury-nie-ma-zadnych-blokad
Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa uchwalona przez Zgromadzenie
Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 9 grudnia 1948 r. (1952). Dziennik Ustaw, 2, poz. 9. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19520020009
Konwencje o ochronie ofiar wojny, podpisane w Genewie dnia 12 sierpnia 1949 roku. (1956).
Dziennik Ustaw, 38, poz. 171. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19560380171
Kowal, P. (2025). Traktat polsko-ukraiński według Pawła Kowala. Blog NIE dla unii polskoukraińskiej. https://www.salon24.pl/u/ukropol/1451545,traktat-polsko-ukrainski-wedlug-pawla-kowala
Krastew, I. (2011). «Epoka przebaczenia» versus «epoka normalności». Wina narodów. Gdańsk-Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 8.
Kuczma, L. (2004). Ukraina to nie Rosja. Kryspinów: Wydawnictwo Platan.
Kissinger, H. (2017). Dyplomacja. Warszawa: Bellona, 94.
List biskupów greckokatolickich Ukrainy i rzymskokatolickich Polski w intencji wzajemnego przebaczenia i pojednania. Biuletyn Ukrainoznawczy. Przemyśl: Południowo-Wschodni Instytut Naukowy, 16/17, 217–221.
Malinowski, P. (2025). Andrzej Duda o twardszym stanowisku wobec sojuszników: «Nie podoba się, to zamykamy lotnisko w Rzeszowie». Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/polityka/art42683501-andrzej-duda-o-twardszym-stanowisku-wobec-sojusznikow-nie-podoba-sie-to-zamykamy-lotnisko-wrzeszowie
Mieroszewski, J. (1970). Modele i praktyka. Paryż: Instytut Literacki, 29.
Nicz, A. (2023). Wołyń. Wołodymyr Zełenski i Andrzej Duda spotkali się w Łucku. INTERIA.PL. https://wydarzenia.interia.pl/ukraina-rosja/news-spotkanie-a-dudy-z-w-zelenskim-oddali-hold-ofiaromwolynia, nId,6891903
Oświadczenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lipca 2003 r. w związku z 60. rocznicą tragedii wołyńskiej (2003). Monitor Polski. Nr 37, poz. 516. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20030370516
Partyła, M. (2022). Prezydent Duda: Nowy polsko-ukraiński traktat o dobrym sąsiedztwie to wejście na wyższy poziom. RMF 24. https://www.rmf24.pl/raporty/raport-wojna-z-rosja/news-prezydent-duda-nowy-polsko-ukrainski-traktat-o-dobrym-sasied,nId,6042022
Polska i Ukraina – 30 lat partnerstwa i przyjaźni (2022). Portal Gov.pl. https://www.gov.pl/web/ukraina/30-lat-traktatu-partnerstwie-przyjazni-polska-ukraina
Przesłanie Ojca Świętego Jana Pawła II wystosowane do Polaków i Ukraińców w związku z 60.
Rocznicą ukraińsko-polskiego konfliktu zbrojnego na Wołyniu, Watykan, 7 lipca 2003 r. (2013–2014).
Biuletyn Ukrainoznawczy. Przemyśl: Południowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu, 16/17,
203–205.
Rigamonti, M. (2023). Wojna podziemnych armii czy ludobójstwo Polaków? Prof. Motyka i dr Wiatrowycz spierają się o Wołyń [WYWIAD]. Wiadomości. https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/80-rocznica-rzezi-wolynskiej-rozmowa-z-prof-motyka-i-dr-wiatrowyczem/8y2g2md
Rozpoczynają się prace poszukiwawcze w dawnych wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. (2026). Portal Gov.pl. https://www.gov.pl/web/kultura/rozpoczynaja-sie-prace-poszukiwawcze-w-dawnych-wsiach-ostrowki-i-wola-ostrowiecka-na-wolyniu
Sadecki, J. (2013). Ambasador. Warszawa: Agora, 143.
Sands, P. (2016). East West Street. On the Origins of Genocide and Crimes Against Humanity.
Great Britain: Weidenfeld & Nicolson.
Sariusz-Skąpska, I. (2025). (Ed.). SOLIDARNOŚĆ I ROZCZAROWANIE. Bilans relacji polsko-ukraińskich w latach 2022–2025. Raport Fundacji im. Stefana Batorego, Warszawa
Skubiszewski, K. (1997). Polityka zagraniczna i odzyskanie niepodległości. Warszawa: Interpress.
Sloterdijk, P. (2011).Czas i Gniew. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Sikorski po spotkaniu z szefem MSZ Ukrainy. Ważna zapowiedź w sprawie ekshumacji. (2024).
Stępień, S. (2013–2014). Zamiast przedmowy. Czy zbrodnia dokonana w imieniu narodu jest «dziedziczona» przez potomnych. Biuletyn Ukrainoznawczy, 16/17, 9–48.
Udział Prezydenta RP w uroczystym Otwarciu i Poświęceniu Cmentarza Orląt Lwowskich. (2005). Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach i miejscach pamięci ofiar wojen i represji sporządzona w Krakowie dnia 22 lutego 1994 r. (1994, 22 lutego). Dziennik Ustaw. Nr 112, poz. 543. INFOR.PL. https://www.infor.pl/akt-prawny/
DZU.1994.112.0000543,umowa-miedzy-rzadem-rzeczypospolitej-polskiej-a-rzadem-federacjirosyjskiej-o-grobach-i-miejscach-pamieci-ofiar-wojen-i-represji-sporzadzona-w-krakowie.html#google_vignette
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o ochronie miejsc pamięci i spoczynku ofiar wojny i represji politycznych, sporządzona w Warszawie dnia 21 marca 1994 r. (1994, 21 marca). Dziennik Ustaw. Nr 112, poz. 545. INFOR.PL. https://www.infor.pl/akt-prawny/
DZU.1994.112.0000545,umowa-miedzy-rzadem-rzeczypospolitej-polskiej-a-rzadem-ukrainy-oochronie-miejsc-pamieci-i-spoczynku-ofiar-wojny-i-represji-politycznych.html
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o ochronie grobów i miejsc pamięci ofiar wojen i represji, sporządzona w Brześciu dnia 21 stycznia 1995 r. (1995 r., 21 stycznia) Dziennik Ustaw. Nr 32, poz. 185. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/1997/s/32/185
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o grobach ofiar wojen i przemocy totalitarnej, podpisana w Warszawie dnia 8 grudnia 2003 r. (2003, 8 grudnia). Monitor Polski. Nr 55, poz. 749. INFOR.PL. https://www.infor.pl/akt-prawny/
MPO.2005.055.0000749,umowa-miedzy-rzadem-rzeczypospolitej-polskiej-a-rzadem-republikifederalnej-niemiec-o-grobach-ofiar-wojen-i-przemocy-totalitarnej.html
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 kwietnia 1990 r. w sprawie
Katynia. (1990). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails. xsp?id=WMP19900180136
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie uczczenia 70. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej i oddania hołdu Jej ofiarom. (2013). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. https://orka.sejm.gov.pl/proc7.nsf/uchwaly/327_u.htm
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 2016 r. w sprawie oddania hołdu ofiarom ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej
Polskiej w latach 1943–1945. (2016). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. https://orka.sejm.gov.pl/proc8.nsf/uchwaly/625_u.htm
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 lipca 2023 r. w 80. rocznicę Rzezi
Wołyńskiej. (2023). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. https://www.sejm.gov.pl/media9.nsf/files/MPRACTMNFJ/%24File/Uchwa%C5%82a%20Sejmu%20w%2080.%20rocznic%C4%99%20Rzezi%20
Wo%C5%82y%C5%84skiej.pdf
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 lipca 2024 r. w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Polskich Bohaterów z Katynia, Charkowa, Miednoje, Bykowni i innych miejsc. (2024, 13 sierpnia). Monitor Polski. Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej, poz. 747. https://isap.sejm.
gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20240000747/O/M20240747.pdf
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 maja 2025 r. o ustanowieniu roku 2026
Rokiem Jerzego Giedroycia. (2025, 14 maja). Monitor Polski. Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej, poz. 497. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20250000497
Wigura, K. (2011). Wina narodów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Wojciechowski, M. (2008). (Ed). Wołyń 1943–2008 pojednanie: zbiór artykułów publikowanych w «Gazecie Wyborczej». Warszawa.
Wspólne oświadczenie Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej i Ukrainy o porozumieniu i pojednaniu – Kijów, 21maja 1997 r. (1997). Zbiór Dokumentów, 2 (548), 49–52. https://digit.pism.pl/dlibra/publication/771/edition/595/content
Wspólne oświadczenie Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej i Ukrainy: «O pojednaniu w 60. Rocznicę tragicznych wydarzeń na Wołyniu». (2013–2014). Biuletyn Ukrainoznawczy. Przemyśl:Południowo-Wschodni Instytut Naukowy, 16/17, 207–209.
Wystąpienie ministra spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Geremka na otwarcie negocjacji Polski o członkostwo w Unii Europejskiej, Bruksela, 31 marca 1998 r. (1998).
Zbiór Dokumentów, 1 (551), 42–57. https://digit.pism.pl/dlibra/publication/775/edition/598/content
Zbrodnia wołyńska to ludobójstwo? Dwugłos byłych prezydentó. (2013). Dziennik.pl. https://wiadomosci.dziennik.pl/historia/aktualnosci/artykuly/430713,aleksander-kwasniewski-ileonid-krawczuk-o-zbrodni-wolynskiej.html
Завантаження
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до ліцензії Creative Commons Attribution 4.0 International License.




