DIPLOMACY AND GRAVES. POLISH DIPLOMACY REGARDING THE ISSUE OF PLACES OF NATIONAL REMEMBRANCE IN CONTEMPORARY RELATIONS WITH UKRAINE
DOI:
https://doi.org/10.33402/up.2026-21-08Keywords:
Polish diplomacy, Polish-Ukrainian relations, Eastern policy, Volhynia massacre, historical memory, national reconciliation, historical diplomacyAbstract
In the article by a retired diplomat associated with the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Poland over the past three decades, an assessment was made of the 1943 events in Volhynia as one of the most difficult contemporary issues in Polish Eastern policy and relations with Ukraine. The author holds a master’s degree in philosophy from the University of Warsaw (1981). He began his diplomatic career in 1991 in Belarus. Between 1997 and 2001, he dealt with Eastern European issues at the Polish Ministry of Foreign Affairs as Director of the Department of Eastern Europe. In May 2001, he was appointed Ambassador of the Republic of Poland to Kyiv, where served until 2005. After returning to headquarters, he expanded his expertise in multilateral diplomacy, serving as Deputy Director of the Security Policy Department (2006–2008) and Director of the Development Cooperation Department (2008–2010). He was Ambassador to Kenya (2012–2015) and to NATO (2017–2019), as well as Undersecretary of State at the Ministry of Foreign Affairs responsible for security, Eastern, and European policy (2016–2017). He is the author of publications on Belarusians and Ukrainians in Poland, as well as Polish foreign policy. In 2008, he published the book „Project Ukraine”. The article presents an analysis of diplomatic efforts regarding Polish historical memory, taking as an example one of its most challenging issues in our Eastern policy and relations with Ukraine – the Volhynia massacre. This topic is of interest not only to historians but also to diplomacy. The method of diplomacy encompasses ways in which nations handle history in their external relations, especially when national reconciliation is considered a strategic objective of bilateral relations. After a 20-year impasse, Polish and Ukrainian diplomacies have an opportunity to resolve the conflict surrounding the commemoration of the victims of the Volhynia massacre from 80 years ago
References
Барановський, В. (2003). (ред.). 60 років Волинської трагедії. Матеріали форуму українських і польських експертів та журналістів «Події на Волині: як жити з цим тягарем?», м. Острог, 11–12 квітня 2003 р. Київ.
Babaiev, B. (2025). Romania to open NATO’s second-largest logistics hub to boost arms flow to Ukraine. RBK-Ukraine. https://newsukraine.rbc.ua/news/
romania-to-open-nato-s-second-largest-logistics-1766334752.
Berdychowska, B. (2013–2014). Polacy wobec tragedii wołyńskiej. Biuletyn Ukrainoznawczy, 16/17, 49–77.
Bilewicz, M. (2025). Traumaland. Kraków: Wydawnictwo WAM, 126.
Boriak, O (2021). Życiodajność pogrzebowej obrzędowości. Lokalna Historia, 10, 37.
Bratkiewicz, J. (2020). Euroazjatyzm na wspak. Warszawa: Universitas, 629.
Disinfo: Poland plans to impose control on Ukraine’s agriculture and other sectors of economy. (2022). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/
poland-plans-to-impose-control-on-ukraines-agriculture-and-other-sectors-of-economy/
Disinfo: EU citizens demand to stop supporting Ukraine. (2022). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/eu-citizens-demand-tostop-supporting-ukraine
Disinfo: The process of transferring the territory of Ukraine to Poland has begun. (2022). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/the-process-of-transferring-the-territory-of-ukraine-to-poland-has-begun/
Disinfo: The West will continue to give money and weapons to Ukraine as long as Kyiv does not seek a diplomatic solution to the war. (2022). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/the-west-will-continue-to-give-money-and-weapons-to-ukraine-as-long-as-kyiv-does-not-seek-adiplomatic-
solution-to-the-war/
Disinfo: Poland demands the transfer of lands in exchange for helping Ukraine. (2023). EUvsDisinfo.https://euvsdisinfo.eu/report/poland-demands-the-transfer-of-lands-in-exchange-for-helping-ukraine/
Disinfo: Poland plans to devour Western Ukraine like a wolf inviting a sheep for dinner. (2023).
EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/poland-plans-to-devour-western-ukraine-like-a-wolfinviting-a-sheep-for-dinner/
Disinfo: Poland plans to swallow Ukraine. (2023). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/poland-plans-to-swallow-ukraine
Disinfo: The Ukrainian neo-Nazi refugees are bringing venereal diseases to Europe (2023).
EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/the-ukrainian-neo-nazi-refugees-are-bringing-venerealdiseases-to-europe
Disinfo: Zelenskyy is replacing Ukrainians with settlers from Poland. (2023). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/ua/report/zelenskyy-is-replacing-ukrainians-with-settlers-from-poland
Disinfo: A flood victim got pneumonia because the Polish government prioritises Ukrainians. (2024). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/a-flood-victim-got-pneumonia-because-the-polishgovernment-prioritises-ukrainians/
Disinfo: Ukraine will blame Poland for its defeat in the East. (2024). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/ukraine-will-accuse-poland-of-its-defeat-in-the-east
Disinfo: Donald Tusk came to Kyiv to warn Zelensky not to think about any peace treaty. (2024). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/ua/report/
the-west-wrote-zelenskyys-peace-plan-and-thats-why-they-defend-it/
Disinfo: Poland wants to return the „Eastern Borderlands”. (2024). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/poland-wants-to-return-the-eastern-borderlands/
Disinfo: Poland will demand territorial concessions from Ukraine in exchange for military aid. (2025). EUvsDisinfo. https://euvsdisinfo.eu/report/
poland-will-demand-territorial-concessions-from-ukraine-in-exchange-for-military-aid/
Expose Ministra SZ Radosława Sikorskiego. (2008, 7 maja). https://www.youtube.com/watch?v=qgIOElBzhiA
Harasymiw, B. (2019). Udovenko Hennadii. Internet Encyclopedia of Ukraine. https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CD% 5CUdovenkoHennadii.hm
Homer. (1930). Iliada. Kraków: Wydawnictwo Fundacja Nowoczesna Polska. Wolne Lektury, 2.
Kaczorowska, K. (2024). Wybory nie do przecenienia. Jak Polska wracała do Europy (nawet jeżeli z niej nie wyszła). Więź. https://wiez.pl/2024/10/05/
wybory-nie-do-przecenienia-jak-polska-wracala-do-europy-nawet-jezeli-z-niej-nie-wyszla/
Kazimierczuk, A. (2025). Prace ekshumacyjne na Ukrainie. Ministra kultury: «Nie ma żadnych blokad». Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/polityka/
art43518961-prace-ekshumacyjne-na-ukrainie-ministra-kultury-nie-ma-zadnych-blokad
Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa uchwalona przez Zgromadzenie
Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 9 grudnia 1948 r. (1952). Dziennik Ustaw, 2, poz. 9. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19520020009
Konwencje o ochronie ofiar wojny, podpisane w Genewie dnia 12 sierpnia 1949 roku. (1956).
Dziennik Ustaw, 38, poz. 171. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19560380171
Kowal, P. (2025). Traktat polsko-ukraiński według Pawła Kowala. Blog NIE dla unii polskoukraińskiej. https://www.salon24.pl/u/ukropol/1451545,traktat-polsko-ukrainski-wedlug-pawla-kowala
Krastew, I. (2011). «Epoka przebaczenia» versus «epoka normalności». Wina narodów. Gdańsk-Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 8.
Kuczma, L. (2004). Ukraina to nie Rosja. Kryspinów: Wydawnictwo Platan.
Kissinger, H. (2017). Dyplomacja. Warszawa: Bellona, 94.
List biskupów greckokatolickich Ukrainy i rzymskokatolickich Polski w intencji wzajemnego przebaczenia i pojednania. Biuletyn Ukrainoznawczy. Przemyśl: Południowo-Wschodni Instytut Naukowy, 16/17, 217–221.
Malinowski, P. (2025). Andrzej Duda o twardszym stanowisku wobec sojuszników: «Nie podoba się, to zamykamy lotnisko w Rzeszowie». Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/polityka/art42683501-andrzej-duda-o-twardszym-stanowisku-wobec-sojusznikow-nie-podoba-sie-to-zamykamy-lotnisko-wrzeszowie
Mieroszewski, J. (1970). Modele i praktyka. Paryż: Instytut Literacki, 29.
Nicz, A. (2023). Wołyń. Wołodymyr Zełenski i Andrzej Duda spotkali się w Łucku. INTERIA.PL. https://wydarzenia.interia.pl/ukraina-rosja/news-spotkanie-a-dudy-z-w-zelenskim-oddali-hold-ofiaromwolynia, nId,6891903
Oświadczenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lipca 2003 r. w związku z 60. rocznicą tragedii wołyńskiej (2003). Monitor Polski. Nr 37, poz. 516. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20030370516
Partyła, M. (2022). Prezydent Duda: Nowy polsko-ukraiński traktat o dobrym sąsiedztwie to wejście na wyższy poziom. RMF 24. https://www.rmf24.pl/raporty/raport-wojna-z-rosja/news-prezydent-duda-nowy-polsko-ukrainski-traktat-o-dobrym-sasied,nId,6042022
Polska i Ukraina – 30 lat partnerstwa i przyjaźni (2022). Portal Gov.pl. https://www.gov.pl/web/ukraina/30-lat-traktatu-partnerstwie-przyjazni-polska-ukraina
Przesłanie Ojca Świętego Jana Pawła II wystosowane do Polaków i Ukraińców w związku z 60.
Rocznicą ukraińsko-polskiego konfliktu zbrojnego na Wołyniu, Watykan, 7 lipca 2003 r. (2013–2014).
Biuletyn Ukrainoznawczy. Przemyśl: Południowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu, 16/17,
203–205.
Rigamonti, M. (2023). Wojna podziemnych armii czy ludobójstwo Polaków? Prof. Motyka i dr Wiatrowycz spierają się o Wołyń [WYWIAD]. Wiadomości. https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/80-rocznica-rzezi-wolynskiej-rozmowa-z-prof-motyka-i-dr-wiatrowyczem/8y2g2md
Rozpoczynają się prace poszukiwawcze w dawnych wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. (2026). Portal Gov.pl. https://www.gov.pl/web/kultura/rozpoczynaja-sie-prace-poszukiwawcze-w-dawnych-wsiach-ostrowki-i-wola-ostrowiecka-na-wolyniu
Sadecki, J. (2013). Ambasador. Warszawa: Agora, 143.
Sands, P. (2016). East West Street. On the Origins of Genocide and Crimes Against Humanity.
Great Britain: Weidenfeld & Nicolson.
Sariusz-Skąpska, I. (2025). (Ed.). SOLIDARNOŚĆ I ROZCZAROWANIE. Bilans relacji polsko-ukraińskich w latach 2022–2025. Raport Fundacji im. Stefana Batorego, Warszawa
Skubiszewski, K. (1997). Polityka zagraniczna i odzyskanie niepodległości. Warszawa: Interpress.
Sloterdijk, P. (2011).Czas i Gniew. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Sikorski po spotkaniu z szefem MSZ Ukrainy. Ważna zapowiedź w sprawie ekshumacji. (2024).
Stępień, S. (2013–2014). Zamiast przedmowy. Czy zbrodnia dokonana w imieniu narodu jest «dziedziczona» przez potomnych. Biuletyn Ukrainoznawczy, 16/17, 9–48.
Udział Prezydenta RP w uroczystym Otwarciu i Poświęceniu Cmentarza Orląt Lwowskich. (2005). Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach i miejscach pamięci ofiar wojen i represji sporządzona w Krakowie dnia 22 lutego 1994 r. (1994, 22 lutego). Dziennik Ustaw. Nr 112, poz. 543. INFOR.PL. https://www.infor.pl/akt-prawny/
DZU.1994.112.0000543,umowa-miedzy-rzadem-rzeczypospolitej-polskiej-a-rzadem-federacjirosyjskiej-o-grobach-i-miejscach-pamieci-ofiar-wojen-i-represji-sporzadzona-w-krakowie.html#google_vignette
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o ochronie miejsc pamięci i spoczynku ofiar wojny i represji politycznych, sporządzona w Warszawie dnia 21 marca 1994 r. (1994, 21 marca). Dziennik Ustaw. Nr 112, poz. 545. INFOR.PL. https://www.infor.pl/akt-prawny/
DZU.1994.112.0000545,umowa-miedzy-rzadem-rzeczypospolitej-polskiej-a-rzadem-ukrainy-oochronie-miejsc-pamieci-i-spoczynku-ofiar-wojny-i-represji-politycznych.html
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o ochronie grobów i miejsc pamięci ofiar wojen i represji, sporządzona w Brześciu dnia 21 stycznia 1995 r. (1995 r., 21 stycznia) Dziennik Ustaw. Nr 32, poz. 185. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/1997/s/32/185
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o grobach ofiar wojen i przemocy totalitarnej, podpisana w Warszawie dnia 8 grudnia 2003 r. (2003, 8 grudnia). Monitor Polski. Nr 55, poz. 749. INFOR.PL. https://www.infor.pl/akt-prawny/
MPO.2005.055.0000749,umowa-miedzy-rzadem-rzeczypospolitej-polskiej-a-rzadem-republikifederalnej-niemiec-o-grobach-ofiar-wojen-i-przemocy-totalitarnej.html
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 kwietnia 1990 r. w sprawie
Katynia. (1990). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails. xsp?id=WMP19900180136
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie uczczenia 70. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej i oddania hołdu Jej ofiarom. (2013). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. https://orka.sejm.gov.pl/proc7.nsf/uchwaly/327_u.htm
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 2016 r. w sprawie oddania hołdu ofiarom ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej
Polskiej w latach 1943–1945. (2016). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. https://orka.sejm.gov.pl/proc8.nsf/uchwaly/625_u.htm
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 lipca 2023 r. w 80. rocznicę Rzezi
Wołyńskiej. (2023). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. https://www.sejm.gov.pl/media9.nsf/files/MPRACTMNFJ/%24File/Uchwa%C5%82a%20Sejmu%20w%2080.%20rocznic%C4%99%20Rzezi%20
Wo%C5%82y%C5%84skiej.pdf
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 lipca 2024 r. w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Polskich Bohaterów z Katynia, Charkowa, Miednoje, Bykowni i innych miejsc. (2024, 13 sierpnia). Monitor Polski. Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej, poz. 747. https://isap.sejm.
gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20240000747/O/M20240747.pdf
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 maja 2025 r. o ustanowieniu roku 2026
Rokiem Jerzego Giedroycia. (2025, 14 maja). Monitor Polski. Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej, poz. 497. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20250000497
Wigura, K. (2011). Wina narodów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Wojciechowski, M. (2008). (Ed). Wołyń 1943–2008 pojednanie: zbiór artykułów publikowanych w «Gazecie Wyborczej». Warszawa.
Wspólne oświadczenie Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej i Ukrainy o porozumieniu i pojednaniu – Kijów, 21maja 1997 r. (1997). Zbiór Dokumentów, 2 (548), 49–52. https://digit.pism.pl/dlibra/publication/771/edition/595/content
Wspólne oświadczenie Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej i Ukrainy: «O pojednaniu w 60. Rocznicę tragicznych wydarzeń na Wołyniu». (2013–2014). Biuletyn Ukrainoznawczy. Przemyśl:Południowo-Wschodni Instytut Naukowy, 16/17, 207–209.
Wystąpienie ministra spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Geremka na otwarcie negocjacji Polski o członkostwo w Unii Europejskiej, Bruksela, 31 marca 1998 r. (1998).
Zbiór Dokumentów, 1 (551), 42–57. https://digit.pism.pl/dlibra/publication/775/edition/598/content
Zbrodnia wołyńska to ludobójstwo? Dwugłos byłych prezydentó. (2013). Dziennik.pl. https://wiadomosci.dziennik.pl/historia/aktualnosci/artykuly/430713,aleksander-kwasniewski-ileonid-krawczuk-o-zbrodni-wolynskiej.html
