HOW CAN HISTORY BE DEPOLITISED? THE EXPERIENCE OF THE FIRST POLISH-UKRAINIAN CONGRESS OF HISTORIANS

Authors

DOI:

https://doi.org/10.33402/up.2026-21-10

Keywords:

Ukraine, Poland, Russia, history, historiography, archaeography, terminology, cultural memory, public history, historical policy

Abstract

The article analyses the problems of modern historiography of Ukrainian-Polish international and inter-ethnic relations, drawing in particular on the proceedings of the first Polish-Ukrainian Congress of Historians, which took place in Baranów Sandomierski (Republic of Poland) on 6–8 May 2026. The proceedings of the congress demonstrated a willingness to discuss the past of Poland and Ukraine in a spirit of dialogue and mutual understanding, without shying away from complex issues in bilateral relations; the conviction was expressed that the development of good-neighbourly Polish-Ukrainian relations requires the intensification of academic research into the shared aspects of the history of Poland and Ukraine, in particular the expansion of the source base and the systematic addressing of existing gaps in research, as well as the development of joint research projects. Methodology. Productive discussions about the past will be facilitated by harmonising methodological approaches, evaluating history on the basis of the same ethical standards, and avoiding terminology that contravenes the professional standards of historians. It is also important to take into account the achievements of other social sciences and humanities in future historical research. Prospects for further research: to thoroughly analyse issues related to the most painful chapters of both nations’ past, which remain a source of strong public emotions and are exploited by Russia’s imperial policy to fuel mistrust between the nations. It is important to bear in mind the shared chapters of the past, characterised by cooperation and solidarity across many dimensions of a unique political culture, of which both neighbouring nations are the heirs. It is important to continue and launch joint historiographical and archaeographical projects.

References

Булик, Н. (2020). В австрійському, польському й радянському Львові: просопографічний портрет Маркіяна Ореста Смішка. Матеріали і дослідження з археології Прикарпаття і Волині, 24, 21.

Відкрита заява представників історичної спільноти України (2025). Український інститут національної пам’яті. https://uinp.gov.ua/pres-centr/novyny/vidkryta-zayava-predstavnykivistorychnoyi-spilnoty-ukrayiny-otwarte-oswiadczenie-przedstawicieli-srodowiska-historycznegoukrainy.

Галаґіда, І. (2006). (ред.). Україна – Польща: важкі питання. Матеріали XI Міжнародного семінару істориків «Українсько-польські відносини під час Другої світової війни». Варшава, 26 –28 квітня 2005 року. Варшава, 356–357.

Горобець, В. (2024). Спадщина Польсько-Литовської держави в соціокультурних процесах

Козацького Гетьманату другої половини XVII–XVIIІ ст. Człowiek twórca historii. Białystok: Uniwersytet w Białymstoku, 2, 551–575.

Горобець, В., Дроздовський, Р. (2024). ХХІ Загальний з’їзд польських істориків. Український історичний журнал, 6 (579), 286—290. https://doi.org/10.15407/uhj2024.06.286

Дневник Люблинского сейма 1569 года. Соединение Великого княжества Литовского с Королевством Польским. (1896). Санкт-Петербург.

Зазуляк, Ю. (2025). У пошуках тяглості українського ранньомодерного минулого. Про сучасні українські академічні та публічні історії Речі Посполитої. Ukrainian Historical Review / Український історичний огляд, 4, 15–54.

Литвин, М. (2011). Питання українсько-польських відносин у науковій спадщині та громадській діяльності Ярослава Ісаєвича. Україна–Польща: історична спадщина і суспільна свідомість, 3–4, 5–12.

Литвин, М. (2024). Депортації/«евакуації» західних українців: гуманітарна акція чи етнічна чистка комуністичних режимів? Україна–Польща: історична спадщина і суспільна свідомість, 17, 312–317.

Каліщук, О. (2026). Аромат пам’яти й історії з присмаком гіркоти. Компаративний аналіз подій Другої світової війни. Київ; Луцьк.

Подяка Українського інституту національної пам’яті польським історикам за позицію. (2025). Український інститут національної пам’яті. https://uinp.gov.ua/pres-centr/novyny/podyaka-ukrayinskogo-instytutu-nacionalnoyi-pamyati-polskym-istorykam-za-pozyciyupodziekowanie-

ukrainskiego-instytutu-pamieci-narodowej-dla-polskich-historykow-za-stanowisko

Польсько-український конгрес істориків: на шляху завершення триденного діалогу. (2026, 11 травня). Український інститут національної пам’яті. https://uinp.gov.ua/pres-centr/novyny/polsko-ukrayinskyy-kongres-istorykiv-na-shlyahu-zavershennya-trydennogo-dialogu

Старченко, Н. (2021). Українські світи Речі Посполитої. Історії про історію. Київ: Лаурус

Старченко, Н. (2025). Складні шляхи ранньомодерного українського націєтворення, або Кілька зауваг до звичної схеми історії України. Український історичний журнал, 3, 191–218.

Чебан, М. (2017). Українські вчені на міжнародних наукових форумах (1919–1939): організація, участь, тематика. Україна–Польща: історична спадщина і суспільна свідомість, 10, 72–89.

Horobets, V. (2025). Hetmanat (państwo kozackie) jako system polityczny. Wpływ kultury politycznej Rzeczypospolitej. Monarchia i republika w filozofii i praktyce społecznej Rzeczypospolitej

Obojga Narodów. Perspektywy białoruskie, ukraińskie i litewskie/. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, 177–234.

List otwarty do Przyjaciół Historyków, którym leży na sercu dobro stosunków polsko-ukraińskich. (2025). Petycjeonline.com. https://www.petycjeonline.com/list_otwarty_do_przyjacio_historykow_ktorym_ley_na_sercu_dobro_stosunkow_polsko-ukraiskich

Matiash, І. (2025). Wspόlne miejsca pamięci Ukrainy i Polski. Dyplomacja oficjalna i kulturalna. Warszawa: Studium Europy Wschodniej UW.

Motyka, G. (2023). Akcjа «Wisła» 47. Komunistyczna czystka etniczna.

Sokirko, O. (2018). «Rzeczpospolita szlachecka i rzeczpospolita kozacka: wojskowo-polityczne paralele od połowy XVII do końca XVIII stulecia». Polsko-Ukraińska Współpraca Wojskowa na Przestrzeni Dziejów. Oświęcim: Napoleon V, 65–84.

Starczenko, N. (2024). Ukraińskie światy Rzeczypospolitej. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.

Stępień, S. (2022). Społecznośċ ukraińska w Drugiej Rzeczypospolitej. Przemyśl.

Published

2026-09-16