“I AM A DIDUKH!”: ON THE QUESTION OF WŁODZIMIERZ DZIEDUSZYCKI’S NATIONAL SELF-IDENTIFICATION

Authors

DOI:

https://doi.org/10.33402/up.2026-20-04

Keywords:

Galicia in the 19th century, Włodzimierz Dzieduszycki, national identity, “regional culture”, “organic work”, solidarism, Ukrainian–Polish relations

Abstract

The article analyzes the features of the national and cultural self-identification of Włodzimierz Dzieduszycki (ukr. Volodymyr Didushytskyi; 1825–1899), a representative of the Polish aristocratic milieu of Galicia whose identity was shaped at the intersection of the Polish cultural tradition, the status of a major landowner, and an awareness of the Ruthenian– Ukrainian origins of his family, which became particularly pronounced under the influence of the revolutionary events of 1848. Despite his consistent self-understanding as a Pole, Dzieduszycki clearly felt a territorial belonging to the Ruthenian space, although he did not call himself a “Ruthenian”. It has been established that his interaction with the Ruthenian–Ukrainian environment took place primarily in the forms of social solidarism and ethnographic interest, which became key components of his cultural and intellectual stance. The study shows that the internalization of elements of Ruthenian identity manifested itself chiefly in the social sphere and was grounded in the idea of a “whole people”, characteristic of the “Ruthenians of the Polish Nationality”. At the same time, Dzieduszycki distanced himself from the political interpretation of national consciousness, viewing the national movement rather as a form of patriotic service than as a tool of political mobilization. His views remained anchored in traditional culture, within which interethnic relations did not acquire political overtones. He devoted considerable attention to ethnographic groups, conceptualizing Galicia as a space of supra-ethnic integration capable of uniting diverse communities on the basis of the development of a “regional culture”, particularly through education and economic well-being. It is noted that in his speeches in the Galician Sejm in 1876, Dzieduszycki emphasized the importance of unity grounded in shared historical memory and a collective responsibility for the region’s future. This position contrasted with the growing tendencies toward nationalism, yet it also enabled him to maintain a certain “neutrality” in the increasingly tense conflict between Poles and Ukrainians.

References

Аркуша, О. (1999). Документи «гуртка українофілів» як джерело до вивчення модернізації українського руху в 90-х рр. ХІХ ст. В М. Трегуб (упоряд.), Рукописна україніка у фондах Львівської наукової бібліотеки ім. В. Стефаника НАН України та проблеми створення інформаційного банку даних. Матеріали Міжнародної науково-практичної конференції 20 –21 вересня 1996 року. Львів, 65–80.

Барвінський, О. (2009). Спомини з мого життя (Т. 2. Ч. 3–4) (А. Шацька, упоряд.; Б. Янишин, комент.). Нью-Йорк; Київ: Видавничий дім «Стилос».

Турій, О. (ред.), Кришталович, У., Сварник, І. (упоряд.). (2002). Головна Руська Рада (1848–1851): протоколи засідань і книга кореспонденції. Львів: Інститут Історії Церкви УКУ. Ґрафъ Володимиръ Дѣдушицкій. (1899, 7 (19) вересня). Дiло, 201.

Девятоє засѣданьє львовского краєвого Сойма на дню 14 (26) Цвѣтня ôтбывшоєся (1861, 10 (22) червня). Слово, 39 (додаток).

ЛННБ-1: Львівська національна наукова бібліотека України ім. В. Стефаника НАН України (ЛННБ ім. В. Стефаника). Відділ рукописів, ф. 103 (Архів Сапігів з Красічина), спр. 143/ІІ-d, арк. 156–157: [Інформація про польсько-українські переговори 1861 р.].

ЛННБ-2: ЛННБ ім. В. Стефаника. Відділ рукописів, ф. 167 (Левицький І. О.), оп. 2 (Матеріали до біографічного словника І. О. Левицького), спр. 524/п. 22 (Софрон Витвицький), арк. 7: [Інформація з газети «Зоря Галицка» (1849, ч. 7)].

Львовъ 5. (17.) февраля. (1876, 5 (17) лютого). Слово, 15.

Маслій, Н. (2014). Концепція «органічної праці» в публіцистичній спадщині Володимира Барвінського. Записки Львівської національної наукової бібліотеки України імені В. Стефаника, 6, 277–293.

Посмертна оповістка. Володимир ґр. Дїдушицкий… (1899, 8 (20) вересня). Руслан, 202. Русь желае згоды. Зъ пôдъ руского сердця. (1861, 5 квітня). Слово, 21.

Слово Преосвященного Др. Литвиновича, говоренное дня 29 Серпня въ низшой комнатѣ Думы державной. (1861, 23 вересня (5 жовтня)). Слово, 68.

Уставъ Собору Руского / Ustaw Soboru Ruskoho. (1848, 18 (30) серпня). Дневникъ Рускій / Dnewnyk Ruskij, 1.

Франко, І. (1985). З 1848 року. Давні матеріали до оцінення нових заходів около польсько-руської угоди. В І. Франко, Зібрання творів: у 50 т. (Т. 46. Кн. 1: Історичні праці (1883–1890)). Київ: Наукова думка, 323–337.

ЦДІАУЛ-1: Центральний державний історичний архів України, м. Львів (ЦДІА України у Львові), ф. 64 (графи Дідушицькі), оп. 1, спр. 2 (Щоденник Володимира Дідушицького, 1889 р.), арк. 102 (Запис від 1 листопада 1889 р.) (in Polish).

ЦДІАУЛ-2: ЦДІА України у Львові, ф. 180 (Головна руська рада, м. Львів), оп. 1, спр. 22, арк. 96–97: Лист окружної Бережанської руської ради до Головної руської ради у Львові, Бережани, 4 березня 1849 р., [підписи:] за Предсѣдателя Андрей Шушкевичъ, [Теофіл] Павлѣковъ.

ЦДІАУЛ-3: ЦДІА України у Львові, ф. 474 (Колекція документів про польські повстання 1830–1831 та 1848 рр.), оп. 1, спр. 15, арк. 48–50: Widozwa Ruskoho Soboru. Bratia Rusyny! Wi Lwowi dnia 8. Czerwcia 1848. r. [Львів, 1848].

Чорновол, І. (2017). Свої серед чужих, чужі серед своїх: Федоровичі гербу Огінець у контексті українського національного руху ХІХ ст. В І. Чорновол, Нариси з історії Галичини. Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип’якевича НАН України, 127–163.

Янишин, Б. (2013). Концепція та програми «органічної» праці в українському національному русі Галичини наприкінці ХІХ ст. Проблеми історії України ХІХ – початку ХХ ст., 22, 217–228.

Chlędowski, K. (1957). Pamiętniki, I–II (A. Knot, oprac., wstęp i przyp.). Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Batowski, A. (1974). Diariusz wypadków 1848 roku (M. Tyrowicz, oprac., wstęp i przyp.). Wrocław etc.: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo.

Brzęk, G. (1998). Włodzimierz Dzieduszycki – życie i dzieło. Analecta. Studia i Materiały z Dziejów Nauki, VII, 2 (14), 189–223. Dnia 19 marca… (1848, 25 marca). Dziennik Narodowy, 2.

Dzieduszycki, M. (1848). Wypisy i zapiski różne zawierające m. in. pamiętnik z roku 1846, spis posłów na sejm wiedeński 1848 r. i chronologię domu Dzieduszyckich. Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, rkps 6725/I (MF 2490).

Kaczała, S. (1879). Polityka Polaków względem Rusi. Lwów: Nakładem autora; Z drukarni Towarzystwa imienia Szewczenki pod zarządem K. Bednarskiego.

[Kalicki, B.] (1871). Kwestya ruska. Lwów: Nakładem Xięgarni Gubrynowicza i Schmitta; Z drukarni Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Karolczak, K. (1999). Arystokraci galicyjscy wobec wypadków 1848 r. In W. Wic (red.), Rok 1848. Wiosna Ludów w Galicji. Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP.

Karolczak, K. (2000). Dzieduszyccy. Dzieje rodu. Linia poturzycko-zarzecka. Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP.

Karolczak, K. (2013). Rodzina Dzieduszyckich herbu Sas w XIX i XX wieku. Linia starsza. Potomkowie Tadeusza Gerwazego. Warszawa: Wydawnictwo DiG.

Kieniewicz, S. Galicja w latach 1846–1848. In N. Gąsiorowska (red.), Wiosna Ludów na ziemiach polskich. [Warszawa:] Państwowy Instytut Wydawniczy, 267–346.

Kieniewicz, S., Ramotowska, F. (red.). (1996). Protokoły posiedzeń Rady Narodowej Centralnej we Lwowie (14 IV – 29 X 1848). Warszawa: Wydawnictwo DiG.

Kozik, J. (1975). Między reakcją a rewolucją. Studia z dziejów ukraińskiego ruchu narodowego w Galicji w latach 1848–1849 (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne. CCCLXXXI/52). Kraków: Nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Król, M. (wybór tekstów, przedm. i przyp.). (1982). Stańczycy. Antologia myśli społecznej i politycznej konserwatystów krakowskich. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.

Król, M. (1985). Konserwatyści a niepodleglość. Studia nad polską myślą konserwatywną XIX wieku. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.

[Miłkowski, Z.] (1936). Teodor Tomasz Jeż. Od kolebki przez życie. Wspomnienia (A. Lewak, oprac.; A. Brückner, wstęp), II. Kraków: Nakładem Polskiej Akademji Umiejętności.

Mudryj, M. (2024). Organizacja i członkowie Soboru Ruskiego (1848 r.). Krakowskie Pismo Kresowe, 16, 71–105. https://doi.org/10.12797/KPK.16.2024.16.03

Rosco-Bogdanowicz, M. (1959). Wspomnienia (A. Knot, przedm.; J. Gintel, oprac.), I. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

SSSK-1: Sprawozdania stenograficzne z posiedzeń Sejmu krajowego galicyjskiego we Lwowie, odbytych od dnia 15. do 26. Kwietnia 1861 r. (1861). Lwów: Z drukarni E. Winiarza.

SSSK-2: Stenograficzne Sprawozdania z Czwartej Sesyi Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem w roku 1866. Posiedzenie 1–26. (1866). Lwów.

SSSK-3: Stenograficzne Sprawozdania z trzeciej sesyi drugiego peryodu Sejmu krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem w r. 1869. Posiedzenie 1–40. (1869). Lwów.

SSSK-4: Stenograficzne Sprawozdania z szóstej sesyi trzeciego peryodu Sejmu krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielk. Księstwem Krakowskiem w roku 1875. Posiedzenie 1–34. (1875). Lwów.

SSSK-5: Stenograficzne Sprawozdania z siódmej sesyi trzeciego peryodu Sejmu krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielk. Księstwem Krakowskiem w roku 1876. Posiedzenie 1–27. (1876). Lwów.

Stolarczyk, M. (1994). Działalność lwowskiej Centralnej Rady Narodowej. W świetle źródeł polskich. Rzeszów: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Rzeszowie.

Tyrowicz, M. (1948). Dzieduszycki Włodzimierz (1825–1899). In W. Konopczyński (red.), Polski Słownik Biograficzny (T. VI. Zesz. 27). Kraków, 123–126.

Widozwa: Widozwa Ruskoho Soboru. Bratia Rusyny! Wi Lwowi dnia 8. Czerwcia 1848. r. [Підписи:] Diystwytylnyi człeny Ruskoho Soboru (64 підписи).

Wielocha A., Rymarowicz, L. (2019). Sofron Witwicki (1819–1879). Zapomniany proboszcz Hucułów. Płaj: zeszyt turystyczno-krajoznawczy Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich, 57, 5–40.

[Witwicki, S.] (1861). Do zgody! Bracia, do zgody! III żywotne kwestye tutejszo-krajowe dla dobra ziomków swoich, skreślił jako poseł krajowy Sofroniusz Witwicki, duszpasterz obrządku greckokatolickiego w Żabiu. W Październiku 1861. Lwów: W Typografii M. F. Poremby.

Published

2026-04-09